Column: Het beste ervan maken!

Weten waar je vandaan komt geeft richting aan waar je naartoe moet! Voor ons als CDA’ers geen onherkenbare redenering en misschien zelfs wel de basis van onze steeds vernieuwende positionering. Weten waar we vandaan komen is dan ook een mooi startpunt voor het aanvliegen van nieuwe uitdagingen zoals de uitdaging rondom de vluchtelingenproblematiek. In een recent interview op kennislink.nl gaf professor Lucassen een helder statement over de historie in deze: “Migratie is nog nooit faliekant misgegaan”. Zijn conclusie werd onderbouwd door voorbeelden van Nederland in de Gouden Eeuw of de positie van Joden in Europa in de jaren 30. Dat migratie echter nooit faliekant is misgegaan betekent niet dat er geen spanningen in het verleden zijn geweest of dat migratie, of de opvang van mensen, altijd geruisloos is verlopen.

Terugkijkend op die Gouden Eeuw is een stevige strijd zichtbaar langs culturele en godsdienstige lijnen tussen gevluchte en door ons opgevangen Calvinisten en Rooms Katholieken. Het fanatisme van die tijd was ongekend en de relatief kleine verschillen tussen deze bevolkingsgroepen, liet de samenleving op haar grondvesten trillen. Dit fanatisme is in de huidige tijd niet meer in die mate aanwezig maar de cultureel en godsdienstige verschillen zijn in het vergelijk met destijds wel groter geworden. Mensen komen van verder en houden er veel ‘exotischere’ denkbeelden op na. De identificatie tussen mensen blijft daardoor een uitdaging. Interessant is daarbij wel om te weten dat de vluchtelingen die een meer orthodoxe stroming binnen de Islam aanhangen niet voor de oversteek naar Europa kiezen maar onderdak zoeken in landen als Egypte of Saudi Arabië die beter aansluiten op de eigen belevingswereld en waardenstelsels. Er moet echter voorkomen worden dat er zelfs een zekere vorm van desidentificatie zal plaatsvinden als gevolg van een eenzijdige focus op de godsdienstige uiting van de vluchtelingen aldus professor Lucassen. Een focus die de laatste jaren het publieke debat heeft bepaald en voorbij gaat aan de mens in al zijn of haar facetten. Dat betekent niet dat er geen ruimte voor Islamkritiek of godsdienstkritiek moet zijn. Zolang dat niet omslaat in Islamfobie of het denken in complottheorieën over de apocaliptische nabijheid van Eurabië.

Het tonen van het noodzakelijke, politieke leiderschap door een eenzijdige focus af te zweren biedt ook de gelegenheid om de kansen te herkennen. Hoewel anders van aard was ook in de 17e eeuw een grote behoefte aan arbeidskrachten. Toen als gevolg van een ongebreidelde ambitie en tegenwoordig door de mismatch op de arbeidsmarkt snakt de economie naar andere competenties en kwaliteiten. Hedendaags beleid zou dan ook de lessen moeten trekken uit een verleden waarin migranten/vluchtelingen een bijdrage konden leveren. Niet alleen kunnen daarmee een deel van de kosten worden ‘terugverdiend’ maar ook het integreren verloopt sneller en beter indien arbeid voor handen is. Dit betekent wel dat er afgezien moet worden van de invoering van de status als ontheemden. Niet alleen reduceert dit de vluchtelingen tot een vorm van tweederangs burgers maar voorkomt ook het benutten van wederzijdse kansen. Bijkomend is het besef dat de brandhaarden in Syrië en Irak geen oplossing op korte termijn kennen en de terugkeer naar deze landen onmogelijk zal zijn zeker binnen 5 jaar. Het enige dat rest is de opdracht om er het beste van te maken.

Deze bijdrage verscheen eerder in het decembernummer 2015 van CDA Bestuursforum