Wat mij stoort……..

Nederland wordt geconfronteerd met een groot probleem. Nee, het is niet de enorme werkloosheid, de opwarming van de aarde of de huidige staat van defensie. Natuurlijk zijn dat allemaal serieuze aangelegenheden maar een interview met minister Jet Bussemaker (OC&W), van zaterdag 6 juni in de Volkskrant, liet onze ongeopende ogen pas voor het eerst echt zien. Nederland kampt met teveel slimme en ambitieuze mensen! Heer beware ons, hoor ik u allemaal denken. Wat een catastrofe en wat zal dat voor verstrekkende gevolgen voor de toekomst van Nederland hebben? Wat betekent dit voor u en mij? Vooralsnog blijft het gissen naar antwoorden voor deze onzekere tijden maar alvorens we allemaal naar de schuilkelders rennen is het wellicht goed om deze aankondiging eerst een nadere duiding te geven.

Te beginnen met de vraag of mensen in het algemeen, en Nederlanders wellicht in het bijzonder, werkelijk intelligenter zijn geworden? Evolutionair gezien worden mensen, gemiddeld genomen, steeds intelligenter. Ze kunnen steeds meer complexe opdrachten uitvoeren in een korter tijdsbestek. De groei van deze intelligentie is echter gebonden aan grenzen die, volgens recent onderzoek, langzaam zijn bereikt. Daarnaast is de groei van intelligentie een proces van geleidelijkheid en niet van revolutionaire sprongen tussen opeenvolgende generaties. Deze gegevens, nog los van het gebrek aan enige wetenschappelijke onderbouwing, stroken niet met het beeld dat in het bovengenoemd interview wordt geschetst .

Wat verklaart dan de enorme toestroom naar onze Universiteiten? Heeft dit wellicht te maken met de onderwijshervormingen van de afgelopen 30 jaar? U weet wel die tijd waarin niet in 7 maar in 14 vakken examen gedaan moest worden. De tijd waarin opgeleid moest worden in de breedte want God behoede ons voor de ‘vakidioot’. De tijd waarin er geen tijd meer was om echt de diepte in te gaan en voor de student(e) te ervaren waar haar/zijn werkelijke talenten liggen? Of heeft het wellicht te maken met de financiering van Universiteiten die toch vooral gebaseerd was op het aantal aanmeldingen? Wie het weet mag het zeggen. Waarbij de emancipatie slag door vrouwen zeker niet vergeten mag worden maar er is ook niet veel fantasie nodig om bovenstaande aspecten als onderdeel van het ‘probleem’ te zien. Aspecten die vallen onder de verantwoordelijkheid van de minister.

De opmerking van minister Bussemaker: “Wat mij stoort is dat iedereen alleen maar hoger op wil. Met een VWO diploma wil iedereen naar de Universiteit” is vervolgens wel een hele makkelijke manier om die eigen verantwoordelijkheid af te schuiven. De minister legt de schuld van een falend systeem bij de ambitieuze student(e), die in onze kenniseconomie juist gekoesterd zou moeten worden, zonder het werkelijke probleem op te lossen. Zorg er nu juist voor dat studenten al in het middelbaar onderwijs hun persoonlijke talenten kunnen ontdekken. Dit is meer dan alleen een verantwoordelijkheid. Het is een plicht. Een plicht om eerlijkheid te creëren over de kwaliteiten die een student(e) wel en niet bezit en de ontplooiingsmogelijkheden die daaruit voortkomen. Hiermee raakt deze plicht aan de kern van ieders persoonlijke waardigheid en daarmee aan de essentie van iedere overheid. Daarnaast levert dit betere studiekeuzes, minder uitval en minder maatschappelijke kosten op.

Wat mij echter stoort is niet zozeer het afschuiven van de verantwoordelijkheid, maar de hypocrisie die uit deze opmerking ademt. Deze minister heeft na haar VWO diploma, gestudeerd, is vervolgens gepromoveerd, mocht lid zijn van de Tweede Kamer en is uiteindelijk minister geworden. Een prachtige carrière waarin ze waarschijnlijk nooit tegen zichzelf heeft gezegd: “Beste Jet, probeer niet steeds hogerop te komen”. Deze hypocrisie is nog erger dan het afschuiven van eigen verantwoordelijkheden. Het toont een elitaire houding van weleer en heeft een bijna clichématige verschijning. Daarom voor deze minister een cliché als advies: verbeter de wereld, begin bij jezelf.